Android tabletlerde bilgisayarlardaki klasik anlamda “virüs” nadirdir; asıl sorun, masum görünen ama arka planda reklam gösteren, veri toplayan ya da izinlerinizi kötüye kullanan zararlı uygulamalardır. İyi haber şu ki, belirtileri tanıdığınızda bu uygulamaları bulup temizlemek çoğu zaman zor değildir.
Tabletinizde zararlı uygulama olduğunu gösteren belirtiler
Ana ekranda ya da başka uygulamaları kullanırken durduk yere tam ekran reklamlar çıkması,
Tarayıcının kendi kendine açılması ya da sizi tanımadığınız sitelere yönlendirmesi,
Ana ekranda yüklemediğinizi hatırlamadığınız simgeler ya da adı ve simgesi olmayan uygulamalar görmeniz,
Pilin ve mobil verinin açıklanamayan bir hızla tükenmesi,
Tabletin hiçbir şey yapılmazken ısınması ve yavaşlaması,
Bildirimlerde sahte “virüs bulundu, hemen temizleyin” uyarıları görmeniz.
Bu belirtilerin bazıları zararlı yazılım dışında nedenlerle de ortaya çıkabilir; ama birkaçı bir aradaysa dikkatli olmanız gerekir.
Adım adım temizleme
1. Google Play Protect taraması yapın
Play Store’u açın, profil resminize dokunun ve Play Protect bölümüne girin. Tara düğmesine basarak tüm uygulamaları kontrol ettirin. Zararlı bulunan uygulamalar için kaldırma önerisi sunulur.
2. Son yüklediğiniz uygulamaları gözden geçirin
Belirtiler ne zaman başladı? O tarihlerde yüklediğiniz uygulamalar en güçlü şüphelilerdir. Özellikle “telefon temizleyici”, “pil tasarrufu”, “hızlandırıcı”, el feneri, ücretsiz VPN ya da duvar kağıdı uygulamaları sık rastlanan suçlulardır.
3. Şüpheli uygulamaları kaldırın
Ayarlar > Uygulamalar bölümünde listeyi dikkatle inceleyin. Tanımadığınız, simgesi olmayan ya da adı anlamsız uygulamaları seçip Kaldır‘a dokunun.
Bir uygulamanın kaldır düğmesi gri görünüyorsa, uygulamaya cihaz yöneticisi yetkisi verilmiş olabilir. Ayarlar > Güvenlik ve gizlilik > Diğer güvenlik ayarları > Cihaz yöneticisi uygulamaları bölümünden (menü adları tablete göre değişebilir) bu yetkiyi kaldırın, ardından uygulamayı silin.
4. Güvenli modu kullanın
Zararlı uygulama sürekli reklam açarak sizi engelliyorsa tableti güvenli modda başlatın. Güvenli modda üçüncü parti uygulamalar çalışmaz; bu sayede şüpheli uygulamayı rahatça kaldırabilirsiniz. Ardından tableti normal şekilde yeniden başlatın.
5. Tarayıcının bildirim izinlerini temizleyin
Bazı “reklam virüsleri” aslında bir uygulama değil, bir web sitesine verdiğiniz bildirim iznidir. Chrome’da Ayarlar > Site ayarları > Bildirimler bölümünden tanımadığınız sitelerin bildirim iznini kaldırın.
6. Uygulama izinlerini gözden geçirin
Ayarlar > Güvenlik ve gizlilik > İzin yöneticisi (veya Gizlilik > İzin yöneticisi) bölümünden hangi uygulamanın kameraya, mikrofona, konuma ve rehbere erişebildiğini kontrol edin. Bir el feneri uygulamasının rehberinize erişmesine gerek yoktur.
7. Önemli hesaplarınızın şifresini değiştirin
Zararlı bir uygulamanın bilgilerinize eriştiğinden şüpheleniyorsanız, temizlikten sonra e-posta, sosyal medya ve bankacılık şifrelerinizi değiştirin ve iki adımlı doğrulamayı açın.
Bir daha bulaşmaması için
Uygulamaları yalnızca resmi mağazadan indirin. Web sitelerinden indirilen APK dosyaları en büyük risk kaynağıdır. Bilinmeyen kaynaklardan yükleme iznini kapalı tutun.
Yorumları ve geliştiriciyi kontrol edin. Az indirilmiş, yorumları şüpheli ve geliştiricisi belirsiz uygulamalardan uzak durun.
“Temizleyici” uygulamalarına gerek yok. Android’in kendi depolama ve pil yönetimi araçları yeterlidir; bu tür uygulamaların bir kısmı reklam göstermek için var.
İzinleri düşünerek verin. Bir uygulama işleviyle ilgisiz izinler istiyorsa reddedin.
Tableti güncel tutun. Güvenlik güncellemeleri bilinen açıkları kapatır.
Sahte uyarılara inanmayın. Bir web sayfasının “tabletinizde virüs bulundu” demesi her zaman bir dolandırıcılık tuzağıdır; sayfayı kapatın, hiçbir şey indirmeyin.
Sonuç
Tabletinizdeki tuhaf reklamlar ve yavaşlamanın arkasında çoğu zaman tek bir zararlı uygulama vardır. Play Protect taraması, son yüklenen uygulamaların gözden geçirilmesi ve güvenli mod çoğu durumda sorunu çözer. En iyi koruma ise uygulamaları yalnızca resmi mağazadan indirmek ve izinleri bilinçli vermektir.
